Opryszczkowe zapalenie mózgu to ciężka wirusowa choroba mózgu wywołana przez wirus opryszczki zwykłej (Herpes simplex). Do objawów należą m.in. bóle głowy, nudności, wymioty, drgawki, zaburzenia świadomości, zachowania, psychiczne, a także ogniskowe zaburzenia neurologiczne, takie jak zaburzenia widzenia, niedowłady. W leczeniu stosuje się lek przeciwwirusowy – acyklowir.
Co to jest opryszczkowe zapalenie mózgu?
Opryszczkowe zapalenie mózgu to ciężka choroba wirusowa, która jest wywołana przez wirus opryszczki zwykłej typu 1 (Herpes simplex HSV-1), rzadko typu 2 (HSV-2). Opryszczkowe zapalenie mózgu jest chorobą, która często – nawet mimo leczenia – prowadzi do zgonu.
Opryszczkowe zapalenie mózgu jest stanem nagłym i wymaga natychmiastowego leczenia.
Co to jest wirus opryszczki zwykłej?
Wirus opryszczki zwykłej to wirus przenoszący się między ludźmi. Źródłem zakażenia jest chory lub zakażony bezobjawowo człowiek. Zakażenie przenosi się przez bezpośredni kontakt, ponieważ wirus znajduje się w wydzielinach. Możliwe jest także przeniesienie zakażenia z kobiety ciężarnej na płód lub na noworodka (zakażenie okołoporodowe).
Może Cię zainteresować:
- Zakażenie narządów płciowych wirusem opryszczki u kobiet w ciąży
- Opryszczka u dzieci
- Czy opryszczka jest groźna dla noworodka i niemowlaka
Do zakażenia wirusem opryszczki zwykłej typu 1 (HSV-1) zwykle dochodzi w dzieciństwie, a typu 2 (HSV-2) – podczas kontaktów seksualnych lub rzadko w czasie porodu (czytaj też: Opryszczka narządów płciowych).
Jak często występuje opryszczkowe zapalenie mózgu?
Szacuje się, że rocznie na opryszczkowe zapalenie mózgu choruje około 2–4 osoby na milion osób. Choroba może wystąpić w każdym wieku, ale jest najczęstsza i ma najcięższy przebieg u dzieci i osób starszych. Prawie jedna trzecia przypadków zachorowania dotyczy dzieci i młodzieży. Opryszczkowe zapalenie mózgu występuje z podobną częstością u kobiet i mężczyzn.
Opryszczkowe zapalenie mózgu – jak się można zakazić?
Samym opryszczkowym zapaleniem mózgu nie można się zarazić, a jedynie wirusem opryszczki zwykłej, który powoduje tę chorobę. Wirus opryszczki przenosi się przez kontakt bezpośredni, ponieważ wirus znajduje się w wydzielinach, np. ślinie. Wirus opryszczki występuje powszechnie i powoduje różne choroby, z czego najczęstszą jest opryszczka wargowa. Szacuje się, że większość (ok. 90%) osób dorosłych jest nim zakażonych. Nie oznacza to jednak, że każda osoba zakażona zachoruje na opryszczkowe zapalenie mózgu! Opryszczkowe zapalenie mózgu występuje rzadko, z częstością kilku przypadków na milion osób. Oznacza to, że tylko bardzo niewielka liczba osób zakażonych wirusem opryszczki zwykłej może zachorować.
Opryszczkowe zapalenie mózgu – objawy
Opryszczkowe zapalenie mózgu może mieć charakter ostry, czyli z gwałtownie rozwijającymi się objawami lub podostry, czyli z nieco wolniej rozwijającymi się objawami. W pierwszej fazie (tzw. fazie zwiastunowej) pojawiają się objawy, takie jak:
te objawy często poprzedzają bardziej nasilone objawy neurologiczne dołączające do objawów występujących w pierwszej fazie, takie jak:
- zaburzenia świadomości
- drgawki
- ogniskowe zaburzenia neurologiczne:
Mogą się też pojawić:
- zaburzenia psychiczne
- zaburzenia zachowania
- zaburzenia poznawcze (związane z myśleniem i kojarzeniem).
Czasem opryszczkowe zapalenie mózgu przebiega jako łagodne nawracające zapalenie opon mózgowych.
Objawy opryszczkowego zapalenia mózgu mogą być nietypowe lub łagodne u pacjentów z obniżoną odpornością.
Opryszczkowe zapalenie mózgu – diagnostyka
Najpierw lekarz zbierze wywiad i zbada pacjenta. Opryszczkowe zapalenie mózgu nie powoduje charakterystycznych objawów, na podstawie których można by ustalić rozpoznanie. Kluczowym badaniem, które na to pozwala, jest badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, pobieranego podczas punkcji lędźwiowej. W płynie mózgowo-rdzeniowym możliwe jest zidentyfikowanie wirusa opryszczki (badanie PCR). Ponadto w diagnostyce wykonuje się inne badania, np. badania krwi, a także badania obrazowe, jak tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny mózgu oraz encefalografia (EEG).
Opryszczkowe zapalenie mózgu – leczenie
Leczenie opryszczkowego zapalenia mózgu polega na dożylnym podawaniu leku przeciwwirusowego – acyklowiru. Na wyniki leczenia wpływa to, jak wcześnie od początku objawów zostanie podany acyklowir. Im szybciej się to stanie, tym większe szanse wyleczenia. Ponadto stosuje się leczenie wspomagające w zależności od tego, jakie objawy ma pacjent i jakiego wsparcia potrzebuje.
Czy opryszczkowe zapalenie mózgu jest uleczalne?
Tak, opryszczkowe zapalenie mózgu można wyleczyć.
Opryszczkowe zapalenie mózgu – powikłania
Niestety, u części pacjentów nawet po wyleczeniu mogą się utrzymywać różne objawy, takie jak:
- zaburzenia pamięci
- napady drgawkowe
- mimowolne ruchy mięśni
- problemy z mówieniem lub rozumieniem mowy
- zaburzenia poznawcze, czyli problemy z myśleniem, kojarzeniem
- zmiany osobowości lub zachowania.
Objawy takie mogą się utrzymywać różnie długo.
Opryszczkowe zapalenie mózgu – nawroty
U niektórych osób może dojść do nawrotów opryszczkowego zapalenia mózgu, które zwykle ma łagodniejszy przebieg niż pierwszy epizod opryszczkowego zapalenia mózgu.
Opryszczkowe zapalenie mózgu – rokowanie
Opryszczkowe zapalenie mózgu jest ciężką chorobą, która może zakończyć się zgonem. Bez leczenia umiera nawet 70% chorych i od 20% do 30% leczonych pacjentów.
